BOA czy klamry? Przy wyborze butów narciarskich to dopiero początek pytań. Ważniejsze jest to, gdzie potrzebujemy mocniejszego trzymania, jak chcemy regulować poszczególne strefy i czy bez problemu założymy oraz zdejmiemy buty. Zapięcie wygodne podczas jazdy nie musi być równie wygodne przy wkładaniu stopy do skorupy.
Zapięcia warto porównywać nie tylko według liczby klamer i pokręteł. Osobne zadania mają dolna część skorupy, która obejmuje stopę, oraz cholewka wiążąca but z podudziem. Do tego dochodzi codzienna obsługa: luzowanie na wyciągu, powrót do wcześniejszego ustawienia i ponowne zakładanie po przerwie. Te różnice omawiają Tomasz Kurdziel i Jacek Mieszczak w materiale z cyklu „Zapytaj eksperta”.
Najpierw dopasowanie, potem rodzaj zapięcia
Nie warto zaczynać od przekonania, że jedna marka robi wyłącznie wąskie buty, a inna szerokie. Rozmówcy zwracają uwagę na różne warianty objętości dostępne w ofertach producentów. Liczy się konkretny but i konkretna stopa, nie utrwalona opinia o logo na skorupie.
Dobrym przykładem jest połączenie wysokiego podbicia z małą objętością stopy w okolicy palców. Kurdziel opisuje własny problem z dolnym BOA: przy dokręcaniu podbicie zaczyna być uciskane, a z przodu nadal zostaje za dużo miejsca. Nie jest to wyrok na system, lecz przykład, dlaczego równomierne zamykanie skorupy nie każdemu odpowiada tak samo.
Klamry – kiedy przydaje się osobna regulacja stref?
Klasyczne cztery klamry pozwalają różnicować napięcie: mocniej spiąć przód, nieco odpuścić podbicie, osobno ustawić dolną i górną część cholewki. Taka punktowa regulacja ma znaczenie także przy nietypowym kształcie łydki. Mieszczak właśnie w niezależnym dopięciu poszczególnych miejsc widzi istotny argument za klamrami dla osób szukających dużej precyzji.
W jego ocenie sztywna klamra dodatkowo wzmacnia połączenie fragmentów skorupy, dając inne oparcie niż linka. To ocena charakteru pracy zapięcia, a nie powód, by każdy but klamrowy uznać za lepszy od każdego modelu z BOA. Ceną za osobną regulację jest więcej czynności przy zapinaniu. W ciasnych butach sportowych problemem bywa też samo wejście do skorupy – szczególnie z wkładem już zasznurowanym na stopie.
BOA na dole czy na cholewce?
Dolne BOA napina linkę i obejmuje stopę bardziej równomiernie. Mieszczak wskazuje komfort takiego zamknięcia zwłaszcza przy stopach o średniej i większej szerokości, które dobrze wypełniają skorupę. Nie uzyskujemy jednak takiej samej możliwości osobnego dociągnięcia przodu i odpuszczenia podbicia jak przy dwóch dolnych klamrach.
BOA na cholewce odpowiada za inną strefę. Kurdziel ceni je za dobre związanie podudzia z górą buta. Można połączyć oba rozwiązania w układzie Dual BOA albo zostawić klamry na dole i zastosować pokrętło tylko na cholewce. Ten drugi wariant jest jego osobistym wyborem: pozwala osobno dopiąć przód stopy i podbicie, zachowując lubiane zamknięcie góry.
Warto oddzielić łatwość dokręcania od łatwości zakładania. Przy omawianych butach z górnym BOA trzeba odpowiednio mocno poluzować linkę, żeby otworzyć cholewkę i wprowadzić stopę. Rozmówcy zwracają uwagę, że ponowne wkładanie takich butów, zwłaszcza zimnych, może wymagać więcej zachodu. Dla osoby zdejmującej je podczas każdej dłuższej przerwy będzie to istotny punkt przymiarki.
Luzowanie na wyciągu bez szukania ustawienia od nowa
Jeśli po każdym zjeździe luzujemy buty, sposób ponownego zapięcia może być równie ważny jak pierwsze dopasowanie. Po pełnym zwolnieniu dolnego BOA trzeba ponownie napiąć linkę pokrętłem. Kurdziel wskazuje, że trafienie w poprzednie ustawienie nie zawsze jest oczywiste, a nie wszystkie omawiane buty mają pomocniczą skalę.
Kästle RYF rozwiązuje ten problem przez połączenie regulacji linki pokrętłem z dodatkową klamrą. Do chwilowego poluzowania dolnej części skorupy otwieramy klamrę, bez zmieniania regulacji pokrętła. Ponowne zamknięcie przywraca wcześniej dobrane napięcie. To argument szczególnie dla tych, którzy często dają stopom odpocząć między przejazdami, ale nie chcą za każdym razem odtwarzać dopasowania.
Łatwe wejście nie musi oznaczać rezygnacji z trzymania
Buty tylnowejściowe odpowiadają przede wszystkim na problem wkładania i zdejmowania. Otwierana tylna część daje duże wejście, a sposób obsługi Nordiki HF pozwala ograniczyć schylanie się przy zapinaniu. W filmie pojawiają się doświadczenia ze sprzedaży takich butów osobom mającym trudność z wejściem do klasycznej skorupy lub sięganiem do zapięć.
Nie wszystkie tylnowejściowe konstrukcje regulują stopę jednakowo. W podstawowej Nordice HF brakuje osobnego zapięcia z przodu. HF Pro ma rozwiązanie linkowe lepiej domykające dolną część skorupy, natomiast omawiany Atomic Nexus wykorzystuje tam BOA. Dlatego sam napis „tylnowejściowe” nie wystarcza do oceny trzymania. Trzeba sprawdzić zarówno łatwość wejścia, jak i to, czy po zamknięciu but odpowiednio obejmuje stopę oraz podudzie.
Pasek jest częścią zapięcia, nie ozdobą
Górny pasek dodatkowo wiąże cholewkę z podudziem. Zwykły rzep, Booster i rozwiązania dzielone różnią się sposobem napinania oraz charakterem oparcia. W materiale Mieszczak zwraca uwagę na różne elastyczności Boosterów i możliwość zmiany odczuwanej pracy buta przez dobór paska.
Znaczenie ma również prowadzenie: pasek może obejmować skorupę, działać na język wkładu albo w rozwiązaniu dzielonym spinać te elementy osobno. Przy porównywaniu butów nie kończmy więc oceny na dolnych klamrach czy pokrętle. Sposób zamknięcia góry współtworzy to, jak odczuwamy oparcie podczas jazdy.
Co sprawdzić podczas przymiarki?
Zamiast szukać jednego zwycięskiego systemu, warto odpowiedzieć na kilka konkretnych pytań. Czy stopa dobrze wypełnia skorupę? Czy można dopiąć przód bez nadmiernego ucisku podbicia? Czy cholewka obejmuje łydkę tak, jak potrzebujemy? I czy potrafimy bez kłopotu otworzyć but, ponownie go założyć oraz wrócić do ustawienia używanego podczas jazdy?
Odpowiedzi mogą prowadzić do czterech klamer, jednego lub dwóch BOA, układu mieszanego, RYF albo butów tylnowejściowych. Wybór zależy nie tylko od oczekiwanej precyzji, lecz także od budowy stopy i tego, jak korzystamy ze sprzętu przez cały dzień. Wygoda obsługi i dobre trzymanie to dwa warunki, które warto sprawdzić osobno – zamiast zakładać, że jeden automatycznie gwarantuje drugi.





